Wcześniak to maluch, który pojawił się na świecie przed końcem 37. tygodnia ciąży. Ma stopkę tylko trochę większą od paznokcia taty, a obrączka mamy objęłaby mu nóżkę. Jego skóra jest zazwyczaj czerwona i wygląda, jakby była o rozmiar za duża. Jest też tak cienka, że prześwitują przez nią naczynia krwionośne.

Większość malców urodzonych w 7.–8. miesiącu ciąży na początku rozwija się wolniej niż ich rówieśnicy urodzeni o czasie. Nadrabiają jednak stracony czas w ciągu kilku do kilkudziesięciu tygodni (czasem dwóch lat) i wyrastają na mądre, zdrowe, zadowolone z życia brzdące. Ale...

Czasem miewają kłopoty

Przed kilkoma laty uważano, że szansę na przeżycie ma maluch, który urodził się po 27. tygodniu ciąży. Dziś w Polsce ratuje się maleństwa, które przyszły na świat po 24. tygodniu, nawet jeśli nie ważą 500 g (WHO zaleca, aby pomagać maluchom urodzonym po 22. tygodniu). Co setny wcześniak waży mniej niż 1,5 kg, a jeden na dwieście – nawet mniej niż 1 kg. W Centrum Zdrowia Dziecka udało się uratować maluszka, który ważył 450 g! Dzieci, które pojawiły się na świecie przed 32. tygodniem ciąży, narażone są na największe ryzyko – ich organizm nie jest przystosowany do samodzielnego życia. Takie maluchy nie umieją jeszcze same ssać, trzeba je wiec odżywiać dożylnie. Często nie potrafią też same oddychać i potrzebny jest im respirator. Dlatego początek życia maluszek musi spędzić w szpitalu, pod czujną kontrolą lekarzy i w otoczeniu specjalistycznego sprzętu.

Wcześniak w inkubatorze

Organizm wcześniaka nie radzi sobie z utrzymaniem temperatury ciała. W pomieszczeniu, w którym innym dzieciom jest ciepło, wcześniak marznie. Dlatego jakiś czas musi spędzić w inkubatorze zastępującym mu brzuszek mamy. Są inkubatory otwarte (takie łóżeczka z grzejnikiem) oraz zamknięte – z otworami w ściankach.

Kiedy wcześniak może iść do domu?

Na to pytanie nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich wcześniaków. Pobyt w szpitalu może trwać 3 tygodnie, ale też 3 miesiące. I nie zależy to od tego, w którym tygodniu ciąży malec się urodził. Wcześniaki urodzone w tym samym „wieku” mogą się od siebie różnić np. apetytem, co wpływa na przybieranie na wadze. Zwykle jednak lekarze wypisują ze szpitala malucha, który wazy 2 kg, samodzielnie oddycha, ładnie je, a jego ogólny stan zdrowia jest dobry.

To nie prawda, że...

Zobacz również:

...lepiej, by malec urodził się w 7. niż w 8. miesiącu ciąży. Im bliżej właściwego terminu dziecko pojawi się na świecie, tym lepiej. Liczy się każdy dodatkowy tydzień! Dzięki rozwojowi medycyny ratuje się coraz młodsze dzieci. Chodzi jednak nie o to, by utrzymać je przy życiu, ale by były zdrowe. Przedwczesny poród sprawia, że dziecko traci cenny czas, który powinno spędzić w brzuchu mamy. Dlatego im bliżej planowanego terminu porodu dziecko przyjdzie na świat, tym ma większe szanse na prawidłowy rozwój.

Indywidualne tempo

Niektórym malcom wróżono problemy zdrowotne, a skończyło się na drobnych nieprawidłowościach, np. opóźnieniu nauki mowy czy zaburzeniach koordynacji ruchowej. Dlatego lekarz – gdy pytasz, jak twoje dziecko będzie sobie radziło w porównaniu z rówieśnikami – nie da precyzyjnej odpowiedzi. Nawet maluchy urodzone w tym samym tygodniu ciąży i z podobną wagą, mogą zdobywać te same umiejętności w rożnym tempie. Nie martw się wiec, jeśli twój maluszek nabywa określone zdolności wolniej niż rówieśnicy urodzeni o czasie. To normalne. Nie porównuj swego dziecka z innymi. Każde ma własny kalendarz rozwoju. Nie oczekuj od malca za dużo, ale też nie wmawiaj sobie, że ma mniejsze możliwości. Wcześniak ma tylko trudniejszy start, ale nie trudniejsze życie. Dziecko urodzone przedwcześnie do 2. urodzin ocenia się według wieku skorygowanego. To znaczy, ze od jego rzeczywistego wieku trzeba odjąć czas, który powinno spędzić w brzuchu mamy aż do prawidłowego terminu porodu. Jeśli maluszek urodził się miesiąc przed terminem,
zacznie dźwigać główkę nie w 3., ale w 4. miesiącu życia. A siadać nie w 7., lecz w 8. miesiącu. Z kolei wcześniaka, który ma 3 miesiące, a urodził się 8 tygodni przed terminem, trzeba oceniać jak miesięcznego berbecia. Nie dziw się wiec, że nie podnosi główki, gdy leży na brzuszku. Tą umiejętność zdobędzie za ok. 2 miesiące. Większość wcześniaków dogania rówieśników do 2. roku życia. Ale to umowny okres. Maluch urodzony w 35. tygodniu ciąży nie będzie czekał tak długo. Z kolei 23-tygodniowy wcześniak może potrzebować więcej niż dwa lata.

Jak  karmić wcześniaka

Zdrowy maluch urodzony kilka tygodni przed czasem może być karmiony piersią. Młodszy (urodzony przed 31. tygodniem) nie potrafi jeszcze ssać. Skoordynowanie ssania i połykania jest dla niego za trudne. Dlatego karmi się go inaczej (dopiero od ok. 28. tygodnia układ pokarmowy malca jest gotowy do pracy). Najmłodsze wcześniaki karmi się dożylnie i bez mleka. Dostają wodę oraz wszystkie niezbędne substancje odżywcze w kroplówce. To może trwać kilka dni lub tygodni. Gdy to możliwe, są karmione przez sondę. Ponieważ twoje piersi mogą produkować mleko, odciągaj pokarm i zamrażaj (w temp. poniżej – 18oC można trzymać pokarm 3 miesiące). Wkrótce będzie maleństwu potrzebny. Aby pobudzić i utrzymać laktacje, odciągaj mleko 7–10 razy dziennie. I nawet jeśli nic nie płynie, odciągaj mleko po 10–15 minut z każdej piersi.

Skóra wcześniaka pod szczególną ochroną

Warstwa rogowa oraz gruczoły skóry wcześniaka nie są w pełni rozwinięte, jest więc pozbawiona ochrony przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Dlatego staraj się zapobiegać jej podrażnieniom i uszkodzeniom.

  1.     Myj ciałko wyłącznie preparatami przeznaczonymi dla dzieci. Najlepiej hypoalergicznymi i bezzapachowymi. Świetnie sprawdzają się środki myjące w płynie, tzw. syndety (są łagodne i nie niszczą naturalnej bariery ochronnej naskórka). Nie używaj zwykłego mydła – może podrażniać!
  2.     Osuszaj skórę wcześniaka, delikatnie ja dotykając. Nie pocieraj jej! Tak samo oczyszczaj pupę chusteczkami.
  3.     Codziennie, po każdej kąpieli, nawilżaj skórę malca mleczkiem, kremem lub oliwką dla dzieci. Stosuj je na wilgotną skórę, wtedy kosmetyki łatwiej się wchłaniają. Przed pierwszym zastosowaniem preparatu sprawdź, czy nie uczula – nałóż odrobinę np. w okolicy nadgarstka i obserwuj dobę, czy nie pojawiło się zaczerwienienie lub krostki.
  4.     Stosuj kremy z filtrami przeciwsłonecznymi. Wychodząc na dwór, nawet w pochmurny dzień, nakładaj na skórę wcześniaka krem z silnym faktorem (SPF powyżej 30).
  5.     Pierz ubranka wyłącznie w proszkach dla dzieci. Wybieraj te bezzapachowe i hypoalergiczne. Nie zapomnij wyprasować ubrania przed włożeniem go dziecku.
  6.     Masuj maluszka. Najlepiej po każdej kąpieli ok. 10 minut (zacznij od ramion i rączek). Dotyk mamy zapewnia wcześniakowi poczucie bezpieczeństwa, jest wyrazem czułości i miłości. Masaż stymuluje tez rozwój psychiczny i intelektualny.

Wcześniaki rodzą się wcześniej, gdy matka:

  •     Oczekuje dwójki lub więcej dzieci (ok. 20 proc. mnogich ciąż kończy się przed 37. tygodniem).
  •     Dwukrotnie poroniła lub już urodziła przedwcześnie.
  •     Ma pracę stojącą, podnosi ciężkie przedmioty.
  •     Przewróciła się i mocno potłukła.
  •     Żyje w stresie. Jej organizm uwalnia bowiem substancje podrażniające nabłonek macicy, co prowokuje skurcze.
  •     Pali, pije alkohol lub używa narkotyków.
  •     Odchudza się, jest niedożywiona bądź ma anemię (przyspiesza to odejście wód płodowych).
  •     Ma mniej niż 18 lub więcej niż 35 lat. Jednak ważniejsze niż wiek są warunki, w jakich żyje, styl życia.
  •     Spodziewa się malca po zapłodnieniu in vitro.
  •     Choruje na cukrzycę ciążową, nadciśnienie tętnicze, pojawiały się u niej krwawienia.
  •     Cierpi na infekcję pochwy lub pęcherza moczowego.
  •     Ma nieprawidłową budowę macicy bądź mięśniaki, niewydolność szyjki macicy lub szyjka zaczyna się przedwcześnie skracać i rozszerzać.

Marka Pampers troszczy się o szczęśliwy i zdrowy rozwój wszystkich  dzieci, również tych przedwcześnie urodzonych. W ciągu 4 lat firma Procter & Gamble przekazała ponad 1 730 000 pieluszek Pampers Preemie Protection na odziały intensywnej terapii noworodka polskich  szpitali. Działania realizowane są w ramach kampanii "Razem zmieniamy świat dziecka na lepsze".