Coraz częściej na ból stawów narzekają młode osoby. To już nie jest problem starszych?

Maria Maślińska: Do mojego gabinetu najczęściej zgłaszają się właśnie ludzie młodzi. To zwłaszcza ich atakują poważne choroby, np. reumatoidalne zapalenie stawów czy toczeń rumieniowaty układowy. Schorzenia te częściej występują u kobiet. U starszych osób bóle stawów są zwykle związane z chorobą zwyrodnieniową. Z wiekiem ulega uszkodzeniu chrząstka stawowa, która traci sprężystość i staje się cieńsza. Bez tej ochrony stawy szybko się zużywają. Najbardziej podatne na zwyrodnienia są biodra i kolana.

Dlaczego choroby reumatyczne częściej atakują kobiety?

M.M. Ma to związek z żeńskimi hormonami. Mają one wpływ na układ immunologiczny, co może prowadzić do rozwoju chorób z autoagresji. To choroby, w których układ odpornościowy przestaje działać prawidłowo i organizm zaczyna atakować własne komórki i tkanki, wywołując w nich stan zapalny. Do tej grupy schorzeń należą m. in. reumatoidalne zapalenie stawów i toczeń.

To groźne choroby...

M.M.  Mogą prowadzić do niepełnosprawności. Atakują też inne narządy, np. serce, płuca, nerki. By tego uniknąć, należy szybko skonsultować się z lekarzem, by zacząć leczenie jak najwcześniej.

Kiedy należy pójść do lekarza?

Zobacz również:

M.M.  Gdy pojawia się silny ból stawów, ich obrzęk, sztywność poranna czy ból podczas wypoczynku. Powodem do niepokoju powinny być też osłabienie, nagłe chudnięcie i stany podgorączkowe.

Jakie badania trzeba zrobić?

M.M.  Na początku internista kieruje na podstawowe analizy krwi, czyli OB, morfologię, CRP, enzymy wątrobowe i stężenie kreatyniny. Czasami konieczne jest też sprawdzenie hormonów tarczycy, proteinogramu i stężenia czynnika reumatoidalnego. Należy też zrobić badanie moczu. Jeśli wyniki badań krwi i objawy są niepokojące, konieczna jest wizyta u reumatologa.

Niektóre osoby są chodzącymi barometrami. Skarżą się na bóle, gdy zbliża się deszcz.

M.M. Zimno i duża wilgotność powietrza są nieprzyjazne dla stawów. Jesienią, kiedy jest mało słońca i organizm otrzymuje mniej witaminy D, pogarsza się samopoczucie, więc może też obniżyć się próg bólu.

Co robić, by utrzymać stawy w dobrej kondycji?

M.M. Stawy nie lubią nadwagi, źle znoszą przeciążenia oraz powtarzalne ruchy. Potrzebują aktywności, która pomaga wzmocnić mięśnie i uelastycznić ścięgna. Dlatego konieczne są regularne ćwiczenia, spacery, pilnowanie wagi, a także unikanie stresu.

Stres źle wpływa na stawy?

M.M. Groźny jest zwłaszcza ten przewlekły. Osłabia organizm i zwiększa jego podatność na infekcje. Ciągłe napięcie ciała w stresie powoduje, że mięśnie są przykurczone, a stawy usztywnione. Dlatego bolą.  

Podobno szkodzą też niewyleczone zęby, grypa, angina?

M.M. Bakterie, grzyby, wirusy, powodujące stan zapalny, mogą przy obniżonej odporności dotrzeć do stawu i spowodować jego stan zapalny. Przebyte zapalenie może też  wywołać reakcję immunologiczną i wystąpienie tzw. reaktywnego zapalenia stawów. Ponadto wielu infekcjom wirusowym towarzyszą bóle stawów i mięśni. Przykładem jest grypa czy nawet przeziębienie.

Czy warto przyjmować preparaty wzmacniające stawy? 

M.M. Glukozamina, chondroityna czy kwas hialuronowy mogą działać jedynie wspomagająco. Preparaty te są podawane w tabletkach, ale też w zastrzykach do stawu, co w niektórych przypadkach pozwala poprawić jego kondycję, a nawet odwlec operację.

Nowoczesne terapie, dzięki którym można skutecznie leczyć choroby reumatologiczne.

Leczenie immunosupresyjne. Hamuje nieprawidłową reakcję układu immunologicznego i zmniejsza zapalenie. Zapobiega też wytwarzaniu przeciwciał. Sprawdza się w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów i tocznia   

Leki biologiczne. Usuwają stan zapalny w stawach. Są refundowane np. kiedy dotychczasowe leczenie nie przyniosło poprawy, a choroba jest nasilona.

Wiskosuplementacja. To podawanie np. kwasu hialuronowego wprost do stawu. Pomaga, gdy staw jest mocno zniszczony. Można też go oczyścić za pomocą artroskopii, a nawet przeszczepić chrząstkę.