Nazwa andropauza pochodzi od greckich słów "andros", czyli "mężczyzna", i "pausis", czyli "przerwa". Jest to okres przejściowy w którym stopniowo dochodzi do zmniejszania się poziomu hormonów płciowych (m.in. testosteronu), hormonu wzrostu i melatoniny we krwi mężczyzny. Zmiany, jakie zachodzą w ciele mogą odbijać się na całym życiu, dlatego tak ważne jest zaznajomienie się z tym procesem.

W tym okresie dochodzi do obniżenia poziomu hormonów, w szczególności:

  •     testosteronu,
  •     DHEA,
  •     hormonu wzrostu,
  •     melatoniny,
  •     estronu,
  •     estradiolu

Andropauza nie oznacza, że mężczyzna staje się bezpłodny, jednak zdolność ta może być obniżona. Wykrycie podstawowych zmian somatycznych świadczących o andropauzie jest możliwe na podstawie badań hormonalnych i biochemicznych próbki krwi.

Andropauza - jak ją rozpoznać?

Analizuje się szereg objawów na poziomie fizycznym, seksualnym i psychologicznym. Powstało kilka testów diagnozujących andropauzę. "Kwestionariusz niedomogi androgennej starzejących się mężczyzn ADAM (Androgen Deficiency in Aging Male questionnaire)" J.E. Morleya czy "Skala objawów starzejącego się mężczyzny AMS (The Aging Males' Symptoms Scale)" L.A.J. Heinemanna.

Objawy andropauzy:

Andropauza występuje u mężczyzn zwykle po 50. roku życia. Do najczęstszych objawów sugerujących, że mężczyzna może przechodzić andropauzę należą:

  • przybierania na wadze
  • utraty masy mięśniowej i kostnej
  • zwolniony metabolizm
  • wzrost insulinoodporności
  • stany przedcukrzycowe
  • wzrost ciśnienia tętniczego
  • skróa staje się cieńsza i rzadziej owłosiona
  • zaburzenia snu (spowodowane obniżeniem poziomu hormonu melatoniny)
  • brak apetytu
  • różnego rodzaju dolegliwości bólowe
  • zmęczenie i ogólne osłabienie organizmu
  • podobnie jak u kobiet podczas menopauzy, mogą się zdarzyć uderzenia gorąca
  • nadmierna potliwość
  • palpitacje serca
  • przerost prostaty
  • problemy z oddawaniem moczu
  • problemy z erekcją
  • obniżone libido
  • obniżenie nastroju i rozdrażnienie
  • mogą pojawiać się objawy nerwicy, takie jak lęk i niepokój
  • kłopoty z koncentracją i pamięcią krótkotrwałą

Jak złagodzić objawy andropauzy

Podobnie jak u kobiet w czasie menopauzy, również u mężczyzn można zastosować terapię hormonalną, która polega na podawaniu testosteronu. Terapia musi być jednak prowadzona pod ścisłą kontrolą lekarza, ze względu na ryzyko efektów ubocznych.
Można też stosować leczenie objawowe, polegające na podawaniu pacjentowi leków stabilizujących nastrój, ułatwiających zasypianie, leki kardiologiczne, łagodzące przerost prostaty czy środki na potencję.

Na łagodzenie przerostu prostaty warto zastosować preparaty zawierające olej z dyni, palmę sabalową, korzenie pokrzywy oraz przyjmować przeciwstarzeniowe witaminy i minerały – w szczególności cynk i selen.

Jak możemy wesprzeć partnera przechodzącego przez andropauzę?

W tym trudnym czasie najważniejsze jest zapewnienie poczucia akceptacji. Warto dać do zrozumienia partnerowi, że to co się z nim dzieje to normalne, fizjologiczne zjawisko, przez które musi przejść każdy mężczyzna. Na tym polega życie, że w jego biegu człowiek stale się zmienia, ale przecież jest stale tą samą osobą – tak samo ważną i kochaną dla bliskich - mówi Marcin Włodarczyk, psycholog i psychoterapeuta z Centrum Psychoterapii HELP.

Jak rozmawiać i jak uświadomić mężczyznę, że może przez to przechodzić?

Każdy mężczyzna jest trochę inny. Znając partnera należy unikać takiego sposobu prowadzenia rozmowy, że poczuje się urażony lub zrobimy mu przykrość. Czasami dobrze jest opowiedzieć o własnych doświadczeniach z tym, jak zmienia się ciało i umysł z biegiem życia. Taka osobista rozmowa może skłonić do zwierzeń. Nie warto wymieniać list różnych zauważonych u mężczyzny zmian, bo to zabrzmi jak wytykanie wad. Lepiej powiedzieć o tych zmianach z perspektywy osoby, która troszczy się o dobro partnera, zależy jej na wspólnym szczęściu, dać przestrzeń na to, by partner się wypowiedział - wyjaśnia psycholog.

Jak skłonić go to szukania pomocy?

Niektórzy mężczyźni bardzo przejmują się rożnymi, nawet niewielkimi, objawami, które mogą świadczyć o tym, że w ich organizmach dzieje się coś złego. Takie osoby będą bardzo szybko zauważać u siebie objawy andropauzy i odczuwać w związku z tym silniejszy lęk, będą dużo o tym mówić i szukać wsparcia u partnerki i lekarzy. Inni uważają za punkt honoru nieprzejmowanie się „głupotami”, jako dowód ich męstwa. Taki partner będzie przeżywał andropauzę w bardziej skryty sposób, być może po kryjomu zażywając dostępne bez recepty leki na poprawę erekcji. W takim wypadku warto delikatnie mówić o tym, że pewne zmiany są naturalne i nieuchronne i nie pomniejszają wartości partnera, zaś dowodem odwagi będzie wspólne ich zauważenie i zmierzenie się z nimi a nie ignorowanie. Warto mówić o tym, że pomoc lekarza może znacząco poprawić jakość życia a korzystanie z niej nie jest dowodem słabości, ale raczej zaradności w korzystaniu ze zdobyczy współczesnej nauki. - tłumaczy Marcin Włodarczyk, psycholog i psychoterapeuta.

Dlaczego świadomość występowania tego procesu jest ważna?

W kulturze Zachodu problemy związane z procesem starzenia się są często tematami tabu zwłaszcza w przypadku kobiet. Jednak problem ten dotyczy przecież także mężczyzn i warto o tym pamiętać. Mężczyzna pokazywany jest w mediach jako ktoś sprawny fizycznie, wysportowany, ktoś kto zawsze ma ochotę na podejmowanie współżycia seksualnego, czy też skory jest do jakichś ryzykownych działań, żeby coś cennego zdobyć. Wraz z biegiem lat mężczyznom w wieku średnim i dojrzałym coraz trudniej jest sprostać takim wymaganiom, czują, że coraz mniej pasują do takiego ideału a w związku z tym przeżywają poczucie winy, zaburzenia nastroju i doświadczają lęków, czują się niepełnowartościowi. Wiedza o tym, że pewne zmiany są naturalne i nieuniknione pomaga radzić sobie z psychicznymi konsekwencjami tych zmian, przyspiesza i łagodzi proces adaptacji do nich.


Marcin Włodarczyk, psycholog i psychoterapeuta z Centrum Psychoterapii HELP (www.psychoterapia.help/wlodarczyk) pracuje z młodzieżą i osobami dorosłymi doświadczającymi trudności emocjonalnych, depresyjnych czy lękowych, a także z zaburzeniami osobowości.

Tytuł magistra psychologii uzyskał na Uniwersytecie im. Kardynała S. Wyszyńskiego, obecnie kształci się w Instytucie Psychoanalizy i Psychoterapii. Doświadczenie zawodowe zdobywał m.in. w Szpitalu Wolskim, Centrum Psychoterapii na ul. Dolnej czy w Warszawskim Domu pod Fontanną.